Helmut Hermans: bouwen, stikstof en Defensie bepalen ruimtelijke agenda

Wethouder Helmut Hermans had de afgelopen periode een van de zwaarste portefeuilles in het college: wonen, economie en ruimtelijke ordening. In Zeewolde Kiest keek hij terug op vier jaar waarin woningbouw, stikstof, Trekkersveld 4, Meta en Defensie het politieke debat bepaalden.

Dit artikel is onderdeel van een verdiepende serie naar aanleiding van de uitzending van Zeewolde Kiest, waarin alle vier de wethouders terugblikten op hun bestuursperiode. Hier lichten we de belangrijkste dossiers van deze wethouder verder uit.

Hermans sprak niet alleen over beleid, maar ook over de persoonlijke kant van het wethouderschap. Bestuurders worden soms hard aangesproken, zeker online. Dat raakt volgens hem niet alleen de wethouder zelf, maar ook het gezin thuis.

Wonen was een van de belangrijkste thema’s van deze bestuursperiode. De ambitie was duizend woningen in vier jaar. Uiteindelijk zijn er ongeveer 650 woningen gerealiseerd, terwijl er volgens Hermans voor 1125 woningen vergunning is verleend.

Daar zit volgens hem een belangrijk verschil. De gemeente bouwt niet zelf. Zij maakt plannen mogelijk en verleent vergunningen. Daarna moeten ontwikkelaars daadwerkelijk starten. Dat gebeurt niet altijd meteen. Financiering, marktomstandigheden of keuzes van eigenaren kunnen bouw vertragen.

Hermans noemde als voorbeeld een locatie waar al een vergunning ligt, maar waar de eigenaar nog niet begint. Voor inwoners voelt dat alsof de gemeente niet levert, terwijl de formele toestemming er wel is.

Betaalbaarheid en de rol van Woonpalet

Ook betaalbaarheid kwam aan bod. Volgens Hermans is bouwen duurder geworden, ook voor woningcorporaties. Woonpalet heeft een beperkt budget en moet keuzes maken. Soms betekent nieuwbouw dat oude woningen worden verkocht om geld vrij te maken, al noemde Hermans dat te kort door de bocht als volledige verklaring.

De gemeente kan corporaties tegemoetkomen via grondprijzen, maar ook dat heeft grenzen. Lagere grondopbrengsten betekenen dat er minder geld is voor wegen, lantaarnpalen en andere voorzieningen die bij gebiedsontwikkeling horen.

Nieuwe wet volkshuisvesting en voorrang

Hermans verwees ook naar de Wet versterking regie volkshuisvesting. Daarmee krijgen gemeenten meer verplichtingen en instrumenten. Een huisvestingsverordening kan helpen om bepaalde doelgroepen voorrang te geven op de woningmarkt.

Tegelijk lost voorrang het woningtekort niet op. Als er te weinig woningen zijn, blijft de druk bestaan. De wet kan dus helpen bij verdeling, maar niet automatisch bij meer bouwtempo.

Flexwoningen geen wondermiddel

In de gemeenteraad zijn eerder voorstellen gedaan voor flexwoningen en tijdelijke woningen. Hermans is daar terughoudend over. Volgens hem leveren flexwoningen maar beperkte winst op, omdat ook daarvoor infrastructuur nodig is: grond, riolering, wegen en aansluitingen.

Je kunt volgens hem niet zomaar woningen op een akker neerzetten. Daarom kiest Zeewolde vooral voor permanente woningen en meer variatie in bouwvormen.

Stikstof remt Polderwijk en Trekkersveld 4

Stikstof blijft een groot obstakel voor ruimtelijke ontwikkeling. Hermans verwees naar de laatste 270 woningen in de Polderwijk, die gefaseerd gebouwd moeten worden vanwege stikstofregels.

Ook Trekkersveld 4 zit vast. Het bestemmingsplan werd eerder door de Raad van State onderuit gehaald en stikstof maakt nieuwe stappen onzeker. Hermans verwacht niet dat Trekkersveld 4 binnen twee tot drie jaar in exploitatie komt.

Dat raakt ook de economische ontwikkeling van Zeewolde. Bedrijven willen ruimte, maar de planologische en milieutechnische ruimte is beperkt.

Meta-grond weer agrarisch gebruikt

De grond die Meta eerder kocht voor het datacenter kwam ook ter sprake. Volgens Hermans is die grond nog steeds eigendom van Meta. Op dit moment heeft de grond weer een agrarische functie en wordt die volgens hem verpacht.

Wat Meta op langere termijn met de grond wil, is volgens Hermans aan het bedrijf zelf. Voor de gemeente is vooral van belang dat de eerdere datacenterontwikkeling niet doorgaat zoals destijds voorzien.

Economische blik over het water

Zeewolde werkt economisch samen met Harderwijk, Ermelo en Putten. Volgens Hermans is dat logisch, omdat economische grenzen niet ophouden bij de gemeentegrens. Veel inwoners werken of gaan naar school aan de overkant van het water.

Voor bedrijven uit Harderwijk die daar geen ruimte meer hebben, kan Zeewolde aantrekkelijk zijn. Dat vraagt wel samenwerking over provinciegrenzen heen. Hermans noemt dat ingewikkeld, maar ook kansrijk.

MRA en datacenters: Zeewolde kijkt met argusogen mee

Ook de Metropoolregio Amsterdam kwam voorbij. In stukken wordt gesproken over mogelijke datacenterontwikkeling in de oksel van A6 en A27, op Zeewoldens grondgebied. Hermans maakte duidelijk dat Zeewolde daar niet zomaar in meegaat.

De MRA kan ideeën hebben, maar als die betrekking hebben op grondgebied van Zeewolde, dan wil de gemeente daar zelf over aan tafel. Hermans zei dat Zeewolde dit “met argusogen” volgt.

Defensie aan de Spiekweg

Een van de grootste ruimtelijke dossiers is de komst van Defensie aan de Spiekweg. Defensie noemt onder meer de centrale ligging, de nabijheid van oefenterreinen op de Veluwe, rijksgrond en werkgelegenheid als argumenten. Tegelijk zijn de gevolgen groot. Agrarische grond en natuur veranderen van functie en mobiliteit en natuurcompensatie zijn aandachtspunten.

Nieuwe staatssecretaris eerst bijgepraat

Hermans legde uit dat de gesprekken met Defensie nog lopen. Eerder werd gehoopt op een bestuursovereenkomst aan het begin van het jaar, maar inmiddels verwacht hij eerder richting het einde van het jaar meer duidelijkheid.

Daarbij spelen wisselingen in Den Haag mee. Er zijn meerdere ministers en staatssecretarissen betrokken geweest. Met staatssecretaris Boswijk is inmiddels kennisgemaakt. Volgens Hermans was dat bezoek vooral bedoeld om elkaar bij te praten en de stand van zaken gelijk te trekken.

De gesprekken met betrokken agrariërs liggen volgens Hermans primair bij Defensie, het Rijksvastgoedbedrijf en de grondeigenaren. De gemeente ondersteunt waar mogelijk, maar is niet de partij die de grond aankoopt.

Trots op ontwikkeling van Zeewolde

Terugkijkend is Hermans trots op wat in Zeewolde is gerealiseerd of in gang gezet. Hij noemt woningbouw, Polderwijk, Open Haven, het gemeentehuis en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Voor hem gaat het niet alleen om stenen, maar om de verdere ontwikkeling van het dorp.

Een belangrijk leermoment is volgens hem de manier waarop Zeewolde woningbouwprojecten aanbesteedt. De gemeente werkt nu meer met kleinere bouwporties, duidelijke voorwaarden en een puntensysteem. Daardoor kan beter worden gestuurd op bijvoorbeeld betaalbaarheid.