Invoering recycle-tarief lijkt vooral positief effect te hebben: minder restafval, wel meer bijplaatsingen

Zeewolde werkt sinds begin dit jaar met een nieuw systeem voor het ophalen van afval. Inwoners betalen nu naast een vast jaarlijks tarief ook een extra bijdrage per weggegooide zak fijn huishoudelijk restafval. Wethouder Ernst Bron presenteerde vandaag de eerste resultaten, drie maanden na de introductie van dit recycle-tarief.

55 procent minder restafval

Restafval omvat al het huishoudelijk afval dat niet in de GFTe- (groente-, fruit-, tuinafval en etensresten), de papiercontainer of de PBD- (papier, blik en drinkpakken) container hoort. Na invoering van het nieuwe tariefsysteem is de hoeveelheid GFT-afval met 38 procent toegenomen en is er 43 procent meer PDB-afval ingezameld. Daardoor is de hoeveelheid restafval met 55 procent afgenomen.

De afvalstroom is kwalitatief verbeterd, doordat er al bij de bron veel beter gescheiden wordt. Dit verlaagt de kosten voor verwerking, omdat er minder restafval verbrand hoeft te worden, waarmee ook de CO2 heffing die door de overheid wordt opgelegd omlaag gaat.

Meer afval op straat

Er zijn ook nadelen, geeft wethouder Bron toe,die overigens vooraf al werden verwacht en besproken in de gemeenteraad. Het aantal dumpingen en bijplaatsingen (wanneer er afval naast de containers wordt gezet) is stevig toegenomen. Die aantallen worden al gemonitord sinds september 2025 en direct bij de invoering in januari 2026 is een stevige piek te zien met meer dan 250 registraties in de maand, waar dat aantal in september nog onder de honderd lag. In februari en maart nam het aantal registraties alweer af, wat Bron doet vermoeden dat het ook een kwestie van gewenning is. “Ik verwacht dat het aantal bijplaatsingen op den duur weer terugkeert naar de cijfers van voor de invoering. Dit is een landelijk fenomeen en met de inzet van afvalcoaches van HVC [het bedrijf dat het afval inzamelt], wijkbeheerders en handhavers proberen we per gebied te kijken naar wat we kunnen doen om dit probleem te verminderen.” Waar in het begin vooral werd ingezet op informeren en waarschuwen, is ondertussen de koers wat verlegd naar traceren en beboeten.

Hoogbouw

Bij de hoogbouw in Zeewolde wordt nog gewerkt met containers zonder pasjes, waardoor iedereen daar restafval in kan storten. “We krijgen signalen dat vooral de openbare containers voor plastic vaker vervuild zijn, dus dat er meer afval in zit dat er niet thuishoort. Dat is zonde, want slecht gescheiden PBD kan niet worden gerecycled en kost de gemeente geld. We blijven inwoners hierop wijzen en tegelijkertijd onderzoeken we of er gekozen moet worden voor een andere vorm voor deze openbare containers.”

De vervuiler betaald

De nieuwe werkwijze is gebaseerd op het DIFTAR-systeem, gedifferentieerde tarieven. Daarmee betalen inwoners nu, onafhankelijk van het aantal bewoners in een huis, een vast tarief van 319,90 euro per jaar. Daarnaast betaalt men per weggegooide zak van 30 liter nog 1,80 euro (afgerekend in 2027). Om te voorkomen dat er grotere zakken in de afvalcontainers gedaan kunnen worden, heeft de gemeente afgelopen najaar alle containers voorzien van kleinere openingen.

Per saldo kunnen huishoudens nu goedkoper uit zijn dan wanneer er alleen met een vast tarief gewerkt zou worden. Dit vaste tarief was voorheen 435 euro. Een huishouden dat nu minder dan 64 zakken op jaarbasis weggooit, is met het recycle-tarief voordeliger uit dan in het vorige systeem.

“Op dit moment is de verhouding tussen vaste kosten en het flexibele bedrag zo’n beetje 80/20. Uit landelijk onderzoek is gebleken dat dit voor de meeste mensen een goede financiële prikkel is om actief afval te scheiden. Maak je het bedrag per zak te hoog, dan stijgt het aantal dumpingen sterk. Maak je het lager, dan is er onvoldoende motivatie om te scheiden.” De wethouder benadrukt dat de gemeente kostendekkend werkt. “Er wordt met dit systeem geen geld verdiend met het ophalen van afval, maar er hoeft ook geen gemeenschapsgeld uit andere potjes bij.”

HVC-app

HVC is het bedrijf dat al het afval in Zeewolde inzamelt. Sinds het voorjaar van 2025 is het aantal Zeewoldenaren dat de HVC-app gebruikt, bijna verdubbeld. Zo’n tweederde van de huishoudens heeft de app nu geïnstalleerd. “We zijn blij dat veel inwoners de HVC-app weten te vinden. Hierin staat namelijk veel praktische informatie zoals de afvalophaaldagen en locaties van verschillende containers. Ook is er een afvalwijzer, waarin staat welk product in welke bak hoort. De app houdt ook bij hoe vaak er per adres restafval is aangeboden.”.

Met de verzamelde data toont de app niet alleen hoeveel flexibele kosten er gemaakt zijn, maar ook hoe die kosten zich verhouden tot vergelijkbare huishoudens in de buurt.

Evaluatie in het najaar

De wethouder wil nog geen echte conclusies trekken: “Uit deze eerste cijfers kunnen we opmaken dat de bereidheid van inwoners om afval te scheiden groot is. Waar het aangeboden restafval minder wordt, bieden inwoners meer GFTe en PBD aan. Dat verbaast ons niet, want we weten dat de Zeewoldenaar bereidwillig en goed is in het scheiden van afval. Maar op basis van deze kwartaalcijfers is het nog onmogelijk om al conclusies te trekken.” In het najaar volgt er een grotere evaluatie, op basis waarvan ook het toekomstig beleid kan worden aangepast.