Helma Lodders: ‘Stikstofbrief moet van tafel’

BBB-voorzitter Helma Lodders wil haar partij de komende jaren verder professionaliseren. Tegelijkertijd neemt ze stevig afstand van het stikstofbeleid van het kabinet. Volgens Lodders deugt het fundament onder dat beleid niet en moet de stikstofbrief van tafel. In Zeewolde Kiest sprak presentator Anja van Engen met haar over haar nieuwe functie, het vertrek van Mona Keijzer, boerenprotesten en de verkiezingen van 2027.

Lodders is sinds maart voorzitter van BBB. Een politieke functie noemt ze het nadrukkelijk niet. Als voorzitter geeft zij leiding aan het landelijk bestuur en is ze vooral bezig met de organisatie van de partij.

BBB groeide in enkele jaren van een nieuwe partij met één Tweede Kamerzetel naar vertegenwoordiging in Tweede en Eerste Kamer, provincies, waterschappen, Europa en inmiddels ook tientallen gemeenten. Die snelle groei vraagt volgens Lodders om een volgende stap.

“Ik vergelijk het wel eens met een start-up. Nu wil je van start-up doorgroeien naar meer volwassenheid.”

Daarbij gaat het onder meer om het professionaliseren van het partijbureau, het verbeteren van procedures rond kandidaatstelling en verkiezingsprogramma’s en om de selectie en opleiding van kandidaten.

Leren van snelle groei

Die selectie is volgens Lodders ook een les uit eerdere verkiezingen. BBB behaalde bij de Provinciale Statenverkiezingen van 2023 onverwacht veel zetels. Daardoor kwamen ook kandidaten in Provinciale Staten terecht die vooraf niet werkelijk op een zetel hadden gerekend.

Bij nieuwe kandidaten moet daarom duidelijk zijn dat ook iemand lager op de lijst daadwerkelijk gekozen kan worden.

Lodders wil dat BBB over enkele jaren als een volwassen partij functioneert, met vaste procedures en een betere organisatie van het contact met leden.

Zetel hoort volgens Lodders bij partij

Het vertrek van Mona Keijzer uit BBB kwam eveneens aan de orde. Lodders wilde niet rechtstreeks ingaan op de persoonlijke kwestie, maar was wel duidelijk over het principe van zetelbehoud wanneer een politicus een partij verlaat.

“Je hebt een zetel behaald onder de vlag van BBB. Dan hoort die daar ook terug.”

Op de vraag of dat dus ook betekent dat een Kamerzetel bij de partij hoort, antwoordde Lodders bevestigend.

Volgens haar stond haar eigen benoeming als voorzitter los van het vertrek van Keijzer. De voorbereidingen voor een voorzitterswissel waren al eerder begonnen.

Twee petten

Lodders is behalve BBB-voorzitter ook voorzitter van Vee & Logistiek Nederland. Van Engen vroeg haar daarom hoe die twee functies zich tot elkaar verhouden, zeker wanneer belangen botsen.

Volgens Lodders moet vooral helder zijn vanuit welke functie zij spreekt. Haar voorzitterschap bij Vee & Logistiek Nederland is haar werk; het BBB-voorzitterschap doet zij in haar vrije tijd.

Dat kan betekenen dat zij namens haar beroepsorganisatie een standpunt inneemt dat schuurt met beleid waaraan BBB-bestuurders meewerken.

“Ik ben het verplicht aan mijn achterban om aan te geven wat wij daarvan vinden.”

Juist rond stikstof speelt die dubbele positie. Vee & Logistiek Nederland behoort tot de organisaties die vinden dat de stikstofbrief van het kabinet volledig van tafel moet.

‘Dramatische brief’

Ook persoonlijk spaart Lodders het kabinetsplan niet.

“Ik vind het een dramatische brief.”

Volgens haar stapelt het kabinet verschillende normen en maatregelen op elkaar zonder dat duidelijk is of daarmee uiteindelijk vergunningverlening voor boeren, woningbouw en andere ondernemers weer mogelijk wordt.

Ze wijst onder meer op bedrijfsgerichte en gebiedsgerichte uitstootdoelen, normen voor gebieden rond Natura 2000 en de voorgestelde grondgebondenheid van de melkveehouderij.

Het belangrijkste bezwaar is volgens Lodders de optelsom.

“Het is niet een keuzemenu. Je moet aan alle stappen voldoen.”

Daarmee legt ze een stevige kritiek op tafel. Op de vraag wat er dan wél moet gebeuren, blijft het concrete alternatief in de uitzending echter grotendeels buiten beeld.

Lodders zegt dat landbouworganisaties daarvoor voorstellen hebben en daarmee met het kabinet in gesprek willen, maar wil die voorstellen in de uitzending niet verder uitwerken.

Fundament stikstofbeleid moet anders

Volgens Lodders zit het belangrijkste probleem dieper. Nederland zou zich bij de bescherming van natuur te veel op stikstof als afzonderlijke drukfactor richten.

Zij wil dat ook naar andere factoren wordt gekeken, zoals waterhuishouding en effecten van industrie, verkeer en defensie. Daarnaast pleit ze voor een andere rekenkundige ondergrens bij vergunningverlening.

Volgens Lodders kan zo’n wijziging helpen om onder andere woningbouw en zogenoemde PAS-melders weer perspectief te geven.

Dat BBB eerder zelf deel uitmaakte van het kabinet en met Femke Wiersma de landbouwminister leverde, leidde tot de vraag waarom die veranderingen toen niet zijn gerealiseerd. Lodders wees erop dat dat kabinet slechts elf maanden heeft gezeten en dat wetswijzigingen meer tijd kosten.

Politie moet optreden, maar ‘niet met twee maten’

Ook de boerenprotesten kwamen aan bod. Lodders vindt dat politie en justitie moeten optreden wanneer door demonstraties gevaarlijke situaties ontstaan.

“Op het moment dat er dingen gebeuren die ongelooflijk gevaarlijk zijn, moet de politie optreden.”

Maar volgens haar moet dat voor iedere demonstrant op dezelfde manier gelden. Ze verwees daarbij naar blokkades van Extinction Rebellion en vindt dat de overheid bij demonstraties niet met twee maten mag meten.

Minder zetels in 2027

In maart 2027 staan de verkiezingen voor Provinciale Staten en waterschappen op het programma. BBB wil volgens Lodders opnieuw in alle provincies en waterschappen deelnemen. De kandidatenlijsten en programma’s zijn in voorbereiding.

Over de uitslag doet de voorzitter geen concrete voorspelling. Eén verwachting spreekt ze wel uit: BBB zal waarschijnlijk niet opnieuw de uitzonderlijke uitslag van 2023 halen.

“Dat wij minder zetels halen, zeker.”

Volgens Lodders speelde bij de vorige Provinciale Statenverkiezingen veel ongenoegen over de landelijke politiek mee. De omstandigheden zijn nu anders.

Een zeteldoel wil ze nog niet noemen. Eerst moeten kandidaten worden geselecteerd, programma’s worden geschreven en moet duidelijker worden hoe het politieke speelveld richting maart 2027 eruitziet.

Daarmee krijgt Lodders als nieuwe voorzitter meteen een stevige opdracht: van een explosief gegroeide beweging een stabielere partij maken, terwijl BBB zich opnieuw moet bewijzen bij de verkiezingen die haar drie jaar geleden naar een dominante positie in de provincies en Eerste Kamer brachten.