Japanse capitulatie herdacht - Kransen en vele zonnebloemen bij Vliegersmonument

Het Vliegersmonument vormde zaterdagochtend het decor van de herdenking van de Japanse capitulatie in 1945. Deze dag, 15 augustus, wordt sinds 1988 herdacht. In Zeewolde was het de tweede maal, dat stil werd gestaan bij dit historische moment. Waren er de eerste keer een handvol aanwezigen, zaterdag was er een veel grotere belangstelling. En ook burgemeester Bram Harmsma was aanwezig, waarmee de herdenking een officieel tintje kreeg. Aanwezige veteranen, opgesteld naast het Monument, gaven de plechtigheid een extra lading. Na afloop van de bijeenkomst kon men in grand cafe ‘de Mens' van Nasi Bungkus genieten en napraten. Dit cafe heette voor deze gelegenheid het Bungkus -café. ( Nasi Bungkus: nasi verpakt in een bananenblad)

4 en 5 mei ineen

“Het is 4 en 5 mei in één,” legde Aat Klop, initiator en organisator van de herdenking, uit. De Nederlandse vlag hing dan ook aanvankelijk halfstok. Aat schetste de situatie in Ned. Indie tijdens de oorlog. Ook meldde hij dat er 3 overlevenden van het Japanse Kamp in het publiek aanwezig waren. Na de 2 minuten stilte bliezen een vijftal leden van de AMVZ het Wilhelmus. De vlag werd in top gehesen.

Burgemeester Harmsma besteedde in zijn toespraak aandacht aan de Melati, de Indische jasmijn. (Deze bloem is het symbool voor verbonden zijn met de Indische gemeenschap en een speldje ervan wordt tijdens de 15 augustus-herdenking veel gedragen, AI)

“De geur ervan is bescheiden, net als herinneringen”, aldus Harmsma. Hij riep op om die herinneringen meer aandacht te geven. “Vrijheid is meer dan geen oorlog,” stelde hij,” het is ook weten dat er ruimte is om jouw verhaal verteld mag worden. Onze gemeente is nog jong. We komen overal vandaan. Ook uit Nederlands-Indië. Laten ook deze verhalen verteld worden, beluisterd en doorgegeven.”

“Oorlog en angst zijn erfelijk.”

De zussen Vera Weisz en Els Zijlstra gaven gehoor aan deze oproep. En hoe! Ze vertelden over hun moeder, die als kind met moeder, broertje en zusje in een Jappenkamp kwam, terwijl vader in Birma aan de spoorlijn moest werken. Vera had de Birmaspoorlijn bezocht : “Het is onvoorstelbaar, dat er zoveel wreedheid was in deze nu zo mooie natuur.”

Ze vertelden over hun vader, die de oorlog in Nederland beleefde en erna in Nederlands-Indië bij de politionele acties werd ingezet en zijn vrouw, Vera’s en Els’ moeder, ontmoette.

Ze vertelden over de bevrijding uit het kamp. “Bevrijding van wat?

Op 17 augustus 1945 werd de Republiek uitgeroepen. Het was het begin van een zeer gewelddadige periode. Ook de vader en moeder van Els en Vera kwamen naar Nederland. Waar geen nazorg, geen erkenning was voor wat ze hadden ondergaan. En zo ontstond het Indische zwijgen.

En ze vertelden over zichzelf: “ Er werd gezwegen, maar de pijn, het verdriet was altijd aanwezig. Ook in ons gezin. Oorlog en angst zijn erfelijk!”

“We kunnen het nu vertellen.”

Ze besloten hun indrukwekkende verhaal met een dankwoord : “Wat is het mooi dat we hier staan. We kunnen het nu vertellen. Bedankt iedereen die ons heeft willen horen.”

Jan Ippel, dorpsdichter, verwerkte in een prachtig gedicht herinneringen aan zijn oma, die ook in een Jappenkamp had gezeten. Met weinig woorden schetste hij een zeer ongemakkelijke situatie, waarin hij een kapotte pop krijgt, door oma op straat gevonden. Hij vond zijn oma destijds gek. Maar realiseerde zich, hoe weinig oog hij destijds had voor haar verdriet. (zie voor het volledige gedicht Jan’s website de blije zeehond)

Met het leggen van kransen en vele zonnebloemen, ook een symbool van deze herdenking, werd de plechtigheid besloten.
Het Vliegersmonument kleurde er prachtig geel door.

Na afloop van de Indië-herdenking bij het Vliegersmonument kreeg burgemeester Bram Harmsma in café De Mens het eerste exemplaar van de bundel Herinneringen overhandigd van vormgever en uitgever Cees Steijger. De bundel bevat 22 persoonlijke oorlogsverhalen die Mannes Schoppink optekende uit gesprekken met oudere Zeewoldenaren.

De verhalen verschenen eerder in Zeewolde Actueel. Voor de bundel werd een nieuw verhaal toegevoegd van Chris Elderhorst over de Indische periode van zijn moeder en de gevolgen daarvan voor haar leven. Vier van de geïnterviewden zijn inmiddels overleden. Met de bundel blijven hun persoonlijke herinneringen aan de oorlog en de jaren daarna bewaard.
Lees hier meer over in het artikel van de Zeewolde Actueel