Eerste waterbeperking door droogte in Flevoland, beregenen mag nog wel

De aanhoudende droogte heeft geleid tot de eerste beperking van het gebruik van oppervlaktewater in Flevoland. Sinds vrijdag 14 augustus mogen landbouwpercelen niet meer met water uit sloten, tochten en vaarten onder water worden gezet. Gewassen beregenen mag vooralsnog wel.

Waterschap Zuiderzeeland spreekt van een dreigend watertekort. Ook agrariërs rond Zeewolde merken ondertussen de gevolgen van de droogte en vooral de hitte.

Het landelijke neerslagtekort bedroeg donderdag 297 millimeter. Op 17 juli was dat nog 214 millimeter. In minder dan vier weken is het tekort daarmee met 83 millimeter toegenomen.

Daarmee ligt 2026 volgens de droogtemonitor van het KNMI inmiddels boven de lijn van de vijf procent droogste jaren.

Ook Zeewolde, Dronten en Lelystad kleuren op de regionale droogtekaart duidelijk rood. Afgelezen van de kleurenschaal ligt het tekort in dit deel van Flevoland grofweg tussen 240 en 300 millimeter. De exacte waarde per gemeente is niet uit de kaart af te leiden.

In de eerste helft van augustus viel op veel plaatsen in Flevoland bovendien slechts enkele millimeters regen.

IJsselmeer bereikt kritische stand

Waterschap Zuiderzeeland spreekt inmiddels van een dreigend watertekort. Volgens het waterschap valt er weinig regen, is het warm en komt via de Rijn en IJssel minder water dan normaal naar het IJsselmeer. Het IJsselmeer heeft daardoor een kritische waterstand bereikt. Voor het IJsselmeergebied geldt niveau 1B: dreigend watertekort.

De waterbeheerders rond het meer nemen maatregelen om een verdere daling van het waterpeil zoveel mogelijk te beperken. Ook een oplopend zoutgehalte in het IJsselmeer speelt daarbij een rol.

Eerste beperking ingesteld

Sinds vrijdag 14 augustus om 12.00 uur geldt daarom een eerste beperking in Flevoland. Oppervlaktewater mag niet meer worden gebruikt om landbouwpercelen tijdelijk onder water te zetten.

Deze methode, inundatie genoemd, wordt onder meer gebruikt om schadelijke aaltjes in de bodem te bestrijden en vraagt veel water. Volgens Zuiderzeeland is het de eerste keer dat vanwege droogte zo'n verbod in Flevoland nodig is.

Het is nadrukkelijk geen algemeen beregeningsverbod. Water uit sloten, tochten en vaarten mag nog wel worden gebruikt om gewassen te beregenen.

Boeren kunnen beregenen, maar hitte eist zijn tol

Een agrariër uit de regio bevestigt tegenover LOZ dat beregenen op dit moment nog mogelijk is.

"We kunnen gelukkig beregenen op de akkerbouwgewassen", vertelt de agrariër.

Toch lost dat niet alles op. Volgens hem gaat door de hoge temperaturen de conditie van gewassen achteruit en blijft de groei achter. Ook gras heeft moeite met de hitte en groeit bij temperaturen boven de 30 graden nauwelijks.

De warmte heeft daarnaast gevolgen voor het vee. Dieren worden vaker op stal gehouden, waar ventilatoren voor verkoeling zorgen en voldoende vers en schoon drinkwater beschikbaar is.

De praktijk laat daarmee zien dat beschikbaarheid van beregeningswater maar één kant van het verhaal is. Langdurige hitte kan ook bij voldoende water de groei van gewassen en gras beperken en zorgt voor extra belasting van dieren.

Waterpeilen blijven hoger

Zuiderzeeland probeert ondertussen zoveel mogelijk water beschikbaar te houden. Het waterpeil in de Lage en Hoge Vaart en de Noordoostpolder wordt 10 centimeter hoger gehouden. In gebieden met stuwen gaat het plaatselijk om 10 tot 20 centimeter.

Wie meer dan 125 kubieke meter oppervlaktewater per uur wil gebruiken, bijvoorbeeld voor een grote beregeningsronde, moet dit vooraf bij het waterschap melden. Zo kan Zuiderzeeland rekening houden met een plotseling grote vraag naar water.

Ook worden de dijken extra gecontroleerd op mogelijke droogtescheuren.

Dinsdag opnieuw overleg

Of het bij de huidige beperking blijft, is nog onzeker.

Op 18 augustus bespreken de waterbeheerders de situatie opnieuw. Als onvoldoende water beschikbaar blijft, kunnen verdere beperkingen volgen. Daarbij kan ook het beregenen van grasland, maïs en andere landbouwgewassen met oppervlaktewater aan de orde komen. Zo'n verbod geldt nu dus nog niet.

Zuiderzeeland vraagt watergebruikers ondertussen wel zuinig om te gaan met het beschikbare water.

Regen maakt droogte niet direct ongedaan

Het KNMI verwacht na de zeer warme dagen een overgang naar koeler en wisselvalliger weer, waardoor ook de kans op regen toeneemt.

Een paar stevige buien betekenen echter niet dat het opgebouwde tekort direct is verdwenen. Zomerse buien kunnen zeer plaatselijk vallen en het neerslagtekort is gedurende een lange periode opgebouwd.

Voor Zeewolde, Dronten en Lelystad is de situatie daarmee duidelijk veranderd ten opzichte van enkele weken geleden. Het waterschap spreekt nu van een dreigend watertekort en de eerste beperking is ingesteld.

Beregenen van gewassen mag nog. Of dat zo blijft, hangt af van de ontwikkeling van het IJsselmeerpeil, de watervraag en de hoeveelheid regen die de komende dagen daadwerkelijk valt.