'DARES komt in actie als alle communicatie uitvalt bij een crisis of ramp'

Bij een grote crisis kan het gebeuren dat telefoon- en internetverbindingen uitvallen. Stichting DARES (Dutch Amateur Radio Emergency Service) staat dan klaar om de communicatie toch op gang te houden.

De organisatie ondersteunt veiligheidsregio’s en gemeenten met noodcommunicatie wanneer reguliere systemen niet meer werken. “Wij zijn het laatste redmiddel, maar wel meteen inzetbaar,” zegt Jan Pieter Kraaijer, secretaris van DARES.

De non-profitorganisatie bestaat vooral uit gelicentieerde radiozendamateurs die hun kennis en apparatuur inzetten bij rampen en grote incidenten. “Denk bijvoorbeeld aan de watersnoodramp van 1953,” legt Kraaijer uit. “Toen konden alleen zendamateurs nog contact houden met het vasteland.”

Hoewel Nederland beschikt over goede mobiele netwerken en internet, kunnen deze bij grote verstoringen uitvallen, bijvoorbeeld door langdurige stroomuitval of overstromingen. “DARES werkt volledig onafhankelijk,” zegt Kraaijer. “Onze deelnemers hebben eigen apparatuur en een eigen stroomvoorziening, waardoor we kunnen blijven communiceren als niets anders het meer doet.”

Tijdens crises

De overheid doet alleen een beroep op DARES als er echt een capaciteitstekort ontstaat en andere middelen tekortschieten.

Tijdens een inzet verzorgt DARES noodcommunicatie tussen belangrijke locaties, zoals coördinatiepunten van de veiligheidsregio. Vrijwilligers brengen informatie van A naar B met hun zendapparatuur, zowel gesproken als schriftelijk. Geschreven berichten zijn te vergelijken met e-mail, maar dan verzonden via de radio. De inhoud van die berichten wordt altijd aangeleverd door de opdrachtgever, zoals een gemeente of veiligheidsregio.

DARES wordt aangestuurd door de veiligheidsregio waar het communicatieprobleem zich voordoet, maar de organisatie heeft een landelijke structuur met vaste procedures en afspraken. Hierdoor kunnen regio’s elkaar snel ondersteunen of aflossen als een crisis zich uitbreidt over meerdere gebieden.

Voor inwoners

De meeste inwoners merken weinig direct van de inzet van DARES. Wel speelt de regionale omroep een belangrijke rol als noodzender van de overheid. Via deze zenders krijgen inwoners informatie over de situatie en over wat te doen als 112 niet bereikbaar is. Vaak worden zij dan verwezen naar een noodsteunpunt.

Op zo’n noodsteunpunt speelt ook zogenoemde ‘welfare-communicatie’ een rol. Dit gaat bijvoorbeeld over mensen die op zoek zijn naar familieleden of informatie nodig hebben over vermisten. “Het belangrijkste is dat de juiste informatie beschikbaar is,” zegt Kraaijer. DARES kan helpen door die informatie via de radio te verspreiden, in samenwerking met bevolkingszorg en het Rode Kruis.

Vrijwilligers

De mensen achter DARES zijn zendamateurs, maar volgens Kraaijer doet het woord amateur hen tekort. “Wij hebben via studie en examen moeten aantonen dat we de theorie beheersen.” Er zijn twee varianten van het staatsexamen: Novice en Full.

Daarnaast volgen DARES-deelnemers trainingen en een eigen certificering. Daarmee krijgen zij een DARES-pasje en kunnen zij zich legitimeren bij veiligheidsregio’s. DARES is erkend door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Lokale inzet in Zeewolde

Ook in Zeewolde zijn zendamateurs aangesloten bij DARES. Een van hen is Bart van Gorp. Hij kwam via een radioclub in Amersfoort in aanraking met de organisatie. “Op een van de verenigingsavonden hoorde ik over bijeenkomsten van DARES in ons clubgebouw. Mijn tweelingbroer Chris was destijds al bezig met het schrijven van software om het gebruik van e-mail over de radio voor DARES te vereenvoudigen,” vertelt hij.

Zijn interesse in radio gaat al langer terug. “Als voormalig marconist op de koopvaardij en later engineer bij Radio Holland zijn het de techniek en het maken van radioverbindingen die mijn interesse hebben. En natuurlijk om anderen te kunnen helpen in geval van nood,” vertelt van Gorp.

Binnen DARES bereidt hij zich voor met eigen apparatuur. “Ik heb een koffer met accu en zendontvanger waarmee ik de eerste zes uur verbindingen kan maken op de 2 meter-, 70 centimeterband en de korte golf,” legt hij uit. “Als DARES-operator gebruik je de procedures uit het DARES-handboek. In de praktijk betekent dit dat ik contact maak met het regionale coördinatiecentrum (DRCC) in Amersfoort, dat op zijn beurt in verbinding staat met de 112-meldkamer in Hilversum.”

Volgens Van Gorp wordt regelmatig geoefend in de regio. “Onze afdeling houdt oefeningen binnen Flevoland, de Noordoostpolder en Midden-Nederland.”

DARES is een ANBI-instelling en kan ondersteuning goed gebruiken. “Veel mensen weten nog niet wat wij doen,” zegt Kraaijer. “Maar als u DARES steunt, draagt u bij aan uw eigen veiligheid.” Meer informatie is te vinden op de website van DARES.