Wethouder Hermans over Oosterwold: ‘Geen stenen stapelen, maar een samenleving bouwen’

Het bezoek van minister Boekholt van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan Oosterwold heeft geen concrete afspraken opgeleverd, maar wel duidelijk gemaakt hoe groot de belangen rond het gebied zijn. Wethouder Helmut Hermans benadrukte in Zeewolde Kiest dat Zeewolde niet simpelweg woningen wil toevoegen. “We gaan geen stenen stapelen zonder dat we naar een samenleving bouwen.”

Tegelijkertijd vragen inwoners van Oosterwold zich af wanneer zij zelf echt aan tafel komen. Martin Heinsbroek en François Goedegebuurten hoorden in de uitzending nieuwe informatie over het tijdpad, de rol van marktpartijen en de mogelijke relatie met de centrale kazerne. Maar juist dat roept bij hen de vraag op waarom die informatie niet eerder en rechtstreeks met het gebied is gedeeld.

Kennismakingsbezoek, geen akkoord

Minister Boekholt bezocht Flevoland op uitnodiging van de provincie. Volgens Hermans ging het om een breder kennismakingsbezoek aan de provincie en aan verschillende gebiedsontwikkelingen. Oosterwold was daarbij één van de onderwerpen, maar niet het enige doel van het bezoek.

Voor Zeewolde ging het gesprek vooral over de deelgebieden 2B en 2C van Oosterwold, het Zeewoldense deel van de gebiedsontwikkeling. Hermans zei dat de minister ongeveer een half uur is bijgepraat door het Rijksvastgoedbedrijf, het consortium van marktpartijen en de gemeente.

Van harde afspraken is volgens hem nog geen sprake. “Het was een kennismaking en concrete afspraken zijn er niet gemaakt.”

Voor inwoners leverde de uitzending desondanks wel nieuwe houvast op. Goedegebuurten noemde onder meer het jaartal 2030 en de mogelijke lijn met de kazerne als punten die voor bewoners belangrijk zijn om te horen. Heinsbroek zei dat juist het tijdpad voor ondernemers in het gebied zwaar weegt: “Wanneer hebben we er direct mee te maken, en hoe lang hebben we nog voor toekomstplannen?”

Zeewolde heeft geen eigen grondpositie

Een belangrijk punt in de discussie is dat de gemeente Zeewolde zelf geen grondpositie heeft in Oosterwold. Hermans maakte duidelijk dat de eigendomsposities verdeeld zijn tussen het Rijksvastgoedbedrijf, het consortium van marktpartijen en particuliere agrariërs.

Dat betekent dat Zeewolde vooral via kaders en voorwaarden stuurt. De gemeente bepaalt onder welke voorwaarden gebouwd mag worden, maar ontwikkelt niet op eigen grond. “Dat is wat anders dan wanneer het je eigen grond is”, aldus Hermans. Op de vraag of Zeewolde op dit moment zelf een positie heeft in Oosterwold, antwoordde hij: “Nee, wij hebben op dit moment geen positie in Oosterwold.”

Juist dat punt maakt de rol van de huidige grondeigenaren gevoelig. Heinsbroek stoorde zich eraan dat in communicatie over het ministerbezoek werd gesproken over gesprekken met grondeigenaren, terwijl volgens hem vooral het consortium in beeld was. “Natuurlijk is het consortium ook een van de grondeigenaren. Maar dat zijn wij ook. Wanneer komen wij dan in beeld?”

Bouwbedrijven aan tafel

Bij het bezoek van de minister waren ook commerciële partijen aanwezig, waaronder Heijmans en Amvest. Zij zijn betrokken bij het eerder gepresenteerde plan Eemvallei Stad, waarin een grootschalige ontwikkeling van Oosterwold wordt geschetst.

Hermans benadrukte dat deze partijen niet alleen als toehoorder aanwezig waren. Ze bezitten grond in het gebied en zitten daarom met de gemeente en andere partijen aan tafel. Tegelijkertijd maakte hij duidelijk dat het eerdere beeld van Eemvallei Stad niet automatisch de koers van Zeewolde is.

Volgens Hermans is het consortium inmiddels ook doordrongen van de lijn die Zeewolde wil volgen: geen eenzijdige woonwijk, maar een gebied dat aansluit bij de oorspronkelijke intergemeentelijke structuurvisie uit 2013. Die visie gaat uit van een overgang tussen het stedelijke Almere en het landelijke Zeewolde.

Voor inwoners blijft de vraag hoe groot de invloed van marktpartijen uiteindelijk wordt. Goedegebuurten wees erop dat de commerciële partijen plannen kunnen voorbereiden, terwijl de huidige bewoners nog niet weten op welk moment zij zelf worden betrokken.

Niet alleen woningen, ook bereikbaarheid en voorzieningen

Hermans zei meerdere keren dat Zeewolde geen woningen wil bouwen zonder aandacht voor bereikbaarheid, economie en voorzieningen. Volgens hem heeft fase 1 van Oosterwold laten zien dat alleen ruimte geven aan woningbouw niet genoeg is.

“We hebben gezien dat er meer nodig is dan alleen stenen stapelen”, zei de wethouder. Daarbij verwees hij onder meer naar voorzieningen, werkgelegenheid en infrastructuur. Zonder goede ontsluiting dreigt volgens hem een onwenselijke situatie. “Als iemand daar een woning koopt, krijgt hij er op dit moment tweeënhalf uur file per dag gratis bij. Daar gaan we niet voor bouwen.”

Daarom verwacht Zeewolde dat het Rijk financieel zal moeten bijdragen, bijvoorbeeld aan betere ontsluiting richting de A27 en A6. Hermans noemde de dichtheid van de bebouwing een harde voorwaarde. Oosterwold moet ruim opgezet blijven.

Ook de lessen uit fase 1 moeten volgens hem worden meegenomen. De oorspronkelijke structuurvisie blijft leidend, maar onderdelen moeten worden aangepast, onder meer door ervaringen met afvalwater, riolering en wegen.

Kazerne als mogelijke koppelkans

De ontwikkeling van Oosterwold wordt regelmatig in verband gebracht met de komst van de centrale kazerne. Hermans presenteerde dat in de uitzending niet als een vaststaand verband, maar als een mogelijke koppelkans.

Volgens hem kan Oosterwold op termijn helpen voorkomen dat nieuwe werknemers van Defensie de woningmarkt in de kern Zeewolde extra onder druk zetten. De centrale kazerne kan duizenden arbeidsplaatsen opleveren, maar het is volgens Hermans nog niet zo dat de ene ontwikkeling rechtstreeks uit de andere volgt.

“Het gaat meer samen op en het versterkt elkaar meer dan dat het één specifiek met het ander te maken heeft”, zei Hermans.

Ook benadrukte hij dat veel defensiemedewerkers die van andere kazernes komen voorlopig kunnen blijven wonen waar zij wonen. De druk op de Zeewoldense woningmarkt zou daardoor vooral kunnen ontstaan door nieuwe werknemers die in de buurt van de kazerne willen wonen.

Bewoners willen eerder worden meegenomen

Heinsbroek en Goedegebuurten zeggen niet dat zij bij ieder overleg aanwezig hoeven te zijn. Wel vinden zij dat bewoners en ondernemers eerder en vollediger geïnformeerd moeten worden, zeker als er nieuwe plannen of tijdlijnen ontstaan.

Heinsbroek vertelde dat inwoners eerder een brief kregen over Oosterwold, maar dat de dag erna tijdens een persmoment meer informatie naar buiten kwam dan in die brief stond. “In contact staan met het gebied wordt waarschijnlijk anders beleefd”, zei hij. “Wij hebben een brief gekregen en dat was dan het contactmoment.”

Goedegebuurten herkent dat beeld. Hij zei dat bewoners nu vooral zelf achter informatie aan moeten. “Wij moeten echt trekken aan informatie. Dat gevoel heb ik althans.”

Voor agrarische ondernemers is onzekerheid over het tijdpad meer dan een bestuurlijke kwestie. Investeringen in stallen, bedrijfsvoering of financiering hangen af van de vraag of woningbouw over vijf jaar, vijftien jaar of nog later dichtbij komt. Heinsbroek schetste de vraag waar jonge ondernemers mee zitten: “Kan ik nou nog wel een nieuwe schuur bouwen of niet? Krijg ik überhaupt wel geld van de bank?”

Eind dit jaar meer duidelijkheid verwacht

Hermans verwacht dat er eind dit jaar een pakket aan plannen ligt waarmee duidelijker wordt wanneer en waar in Oosterwold gebouwd kan worden. Volgens hem zal een bouwstart niet vóór 2030 plaatsvinden. De minister is uitgenodigd om aan het einde van het jaar opnieuw en uitgebreider naar Oosterwold te komen.

Voor de huidige inwoners is vooral de fasering van belang. Goedegebuurten vraagt zich af hoe realistisch het is om duizenden woningen in korte tijd te realiseren. Hij wijst erop dat grote gebiedsontwikkelingen elders vaak tientallen jaren duren. “Ik ben heel erg uit op: wat is de fasering?”

Daarmee blijft na het bezoek van de minister vooral één vraag liggen: hoe zorgt Zeewolde ervoor dat landelijke woningbouwdruk, commerciële grondposities, mogelijke koppelkansen met Defensie en de belangen van huidige bewoners niet langs elkaar heen gaan lopen?