Plan voor lokaal energienet en waterstofproductie op Trekkersveld

Een lokaal energienet, een installatie voor de productie van waterstof en mogelijk gebruik van restwarmte voor de Polderwijk. Dat zijn onderdelen van een plan dat Rob van der Laan dinsdagavond 23 juni toelichtte in het radioprogramma Zeewolde Kiest. Presentator Mannes Schoppink sprak met hem over de kansen van waterstof voor bedrijven, vervoer en de aanpak van netcongestie in Zeewolde.

Van der Laan werkt vanuit een particulier initiatief aan een visie voor waterstof in Zeewolde. Hij noemt Rien de Meij als sparringpartner en zegt dat ongeveer honderd inwoners het initiatief volgen. Het plan is eerder onder de aandacht gebracht van de gemeenteraad en de gemeente.

Zijn belangstelling voor waterstof ontstond volgens hem vanuit zorgen over het klimaat. “Als niemand anders het doet, dan moet ik het doen”, zei Van der Laan over zijn besluit om zich in het onderwerp te verdiepen.

De kern van de huidige verkenning ligt bij bedrijventerreinen Trekkersveld 3 en 4. Van der Laan wil onderzoeken of elektriciteit van Windpark Zeewolde en mogelijk ook van het zonnepark bij de Groenewoudseweg rechtstreeks kan worden geleverd aan een lokaal energienet op die bedrijventerreinen.

Zo’n local grid is volgens hem een particulier elektriciteitsnet. Het lijkt op het bestaande stroomnet, maar wordt niet beheerd door netbeheerder Liander. Een private partij zou het netwerk beheren en zorgen voor de verdeling van elektriciteit tussen bedrijven.

“Dat is eigenlijk hetzelfde als het elektriciteitsnetwerk dat Liander voor ons heeft neergelegd, alleen wordt het dan niet door Liander ontwikkeld en beheerd”, legde Van der Laan uit.

Het lokale energienet kan volgens hem helpen bij netcongestie. Dat betekent dat het bestaande elektriciteitsnet onvoldoende ruimte heeft voor nieuwe of grotere aansluitingen. Bedrijven kunnen daardoor soms niet uitbreiden of moeten lang wachten op extra stroomcapaciteit.

Voor inwoners is dit vooral indirect van belang. Bedrijven die niet kunnen groeien door een tekort aan netcapaciteit, kunnen minder gemakkelijk investeren of nieuwe banen creëren. Een lokaal energienet kan daarom interessant zijn voor de economische ontwikkeling van Zeewolde. Tegelijk is het plan nog niet uitgewerkt en is nog niet duidelijk of het technisch, financieel en juridisch haalbaar is.

Elektrolyser moet waterstof maken

Een tweede onderdeel van de plannen is een elektrolyser op Trekkersveld 4. Dat is een installatie die met elektriciteit water splitst in waterstof en zuurstof. De waterstof kan vervolgens worden opgeslagen of gebruikt als brandstof en grondstof.

“Een elektrolyser is een apparaat dat door middel van elektriciteit water omzet in zuurstof en waterstof”, aldus Van der Laan.

Hij ziet waterstof vooral als mogelijkheid om duurzame elektriciteit voor langere tijd op te slaan. Elektriciteit kan ook in batterijen worden opgeslagen, maar volgens hem biedt waterstof kansen bij grotere hoeveelheden energie en langdurige opslag.

De geproduceerde waterstof zou mogelijk rechtstreeks geleverd kunnen worden aan het waterstoftankstation Greenpoint op Trekkersveld 3. Voor andere afnemers denkt Van der Laan aan zogeheten tube trailers. Dat zijn grote aanhangers met cilinders waarin waterstof wordt vervoerd en tijdelijk bij een bedrijf kan worden aangesloten.

Een belangrijke voorwaarde is dat er voldoende afnemers komen. Van der Laan zegt dat er inmiddels een partij is die interesse heeft in de productiekant. Volgens hem is ontwikkelmaatschappij NOVAR betrokken bij de gesprekken. Maar een producent wil vooraf wel zekerheid over afzet.

“De productiekant hebben we nu een partij voor die wel wil gaan produceren”, zei Van der Laan. “Maar die geeft natuurlijk aan dat die sowieso afzet nodig heeft.”

Restwarmte mogelijk naar Polderwijk

Bij de productie van waterstof komt ook warmte vrij. Van der Laan ziet daarin een mogelijke koppeling met het bestaande warmtenet in de Polderwijk. Het idee is om te onderzoeken of de restwarmte via een leiding kan worden benut.

“Gelukkig zijn we ook in de omstandigheid dat we voor een deel van Zeewolde al een warmtenet hebben liggen”, zei hij. “Het idee is om vanaf de elektrolyse een leiding te leggen richting het warmtenet.”

Ook de zuurstof die bij elektrolyse vrijkomt, zou mogelijk een toepassing kunnen krijgen. Van der Laan noemde de waterzuivering op Trekkersveld 3 als mogelijke gebruiker. Of dat technisch en financieel haalbaar is, moet nog worden onderzocht.

Deze koppelingen maken het plan breder dan alleen waterstofproductie. Het gaat om een energiesysteem waarin lokale opwek, opslag, warmte en afname door bedrijven elkaar kunnen versterken. In de praktijk vraagt dit wel om afspraken tussen veel verschillende partijen, vergunningen, veiligheidsonderzoeken en grote investeringen.

Gemeente nog in verkennende fase

De gemeente Zeewolde heeft volgens Van der Laan in eerste instantie terughoudend gereageerd. Waterstof kreeg in de Transitievisie Warmte geen hoofdrol, omdat er nog weinig lokale productie en beschikbaarheid is.

Volgens hem verandert het gesprek nu langzaam, omdat het plan niet alleen gaat over woningen maar ook over industrie, logistiek en het verminderen van druk op het elektriciteitsnet.

“Het idee zoals het er ligt is meer een visie voor meerdere factoren”, zei Van der Laan. “Ik heb het idee dat men nu toch een beetje het besef begint te krijgen dat het wel heel positief zou kunnen zijn voor Zeewolde.”

De gemeente heeft volgens hem vooral een rol bij de ruimtelijke inpassing, vergunningen, verbinding met lokale plannen en mogelijke samenwerking met andere partijen. Over een financiële bijdrage van de gemeente is nog niets bekend.

De financiering is volgens Van der Laan nog een volgende stap. Eerst moet duidelijk worden welke bedrijven waterstof willen afnemen, welke partijen mee willen investeren en hoe het lokale energienet precies kan worden ingericht.

“Nu eerst het plan rondmaken, om te kijken wat de mogelijkheden zijn en of er afnemers zijn”, zei hij. “Daarna zal de financiering pas ingevuld gaan worden.”

Bedrijven en Defensie als mogelijke partners

Van der Laan noemde verschillende organisaties waarmee contact is of wordt gezocht. Daarbij gaat het onder meer om NOVAR, het warmtenet, een energiehub op Trekkersveld 3, Morssinkhof Plastics, Greenpoint en lokale energiepartijen. Ook heeft hij tijdens een presentatie over Defensie contact gelegd om te onderzoeken of Defensie in de toekomst een mogelijke afnemer kan zijn.

Van een formele deelname of overeenkomst is nog geen sprake. De gesprekken bevinden zich volgens Van der Laan in een verkennende fase.

Hij deed in de uitzending ook een oproep aan bedrijven en organisaties die interesse hebben in waterstof, een lokaal energienet of mogelijke afname. “Als er interesse is voor de productie van waterstof of voor het local grid op Trekkersveld 3 en Trekkersveld 4, ben ik altijd bereikbaar”, zei hij.

De plannen kunnen Zeewolde op termijn helpen bij de energievraag van bedrijven en de gevolgen van netcongestie. Maar voor inwoners en ondernemers is het belangrijk om te zien dat het nog om een visie gaat. Er is nog geen definitief ontwerp, geen vastgesteld budget en geen besluit over uitvoering.