Diftar in Zeewolde: minder restafval, maar meer ergernis over afval naast de bak

De eerste evaluatie van het recycle-tarief in Zeewolde laat een stevig effect zien: de hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval daalde in de eerste drie maanden van 2026 met ruim 54 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Tegelijkertijd groeit de ergernis over afvalzakken naast containers, dumpingen en volle bakken. In Zeewolde Kiest sprak wethouder Ernst Bron over de eerste resultaten, de kritiek en de vraag of het systeem doet wat het moet doen.

‘Hoopgevende cijfers, maar nog te vroeg voor conclusies’

Volgens Bron is het doel van het recycle-tarief helder: minder restafval verbranden en meer grondstoffen hergebruiken. “De eerste drie maanden is het restafval met 55 procent gedaald. Of het blijvend is, is nog te vroeg om te zeggen, maar het gaat de goede kant op.”

De eerste kwartaalcijfers ondersteunen dat beeld. Waar in de eerste drie maanden van 2025 nog 783 ton fijn huishoudelijk restafval werd ingezameld, was dat in dezelfde periode van 2026 nog 356 ton, een daling van ruim 54 procent.

Tegelijkertijd worden andere afvalstromen juist vaker gescheiden. De hoeveelheid GFT en etensresten steeg in het eerste kwartaal met bijna 38 procent, terwijl plastic verpakkingen, blik en drinkpakken (PBD) met ongeveer 43 procent toenamen. Volgens de gemeente wijst dat erop dat inwoners beter scheiden. Opvallend is wel dat papier en glas juist licht afnamen, iets waar later in de evaluatie waarschijnlijk nader naar gekeken wordt.

Bron blijft voorzichtig met conclusies. “De overgang naar recycle-tarief is een grote verandering. Dat vraagt wat van inwoners, maar ook van ons als gemeente. Op basis van één kwartaal kun je nog niet zeggen hoe structureel dit effect is.”

De keerzijde: zakken naast containers

Tegenover de positieve afvalcijfers staat een andere realiteit die voor veel inwoners zichtbaarder is: afval naast containers. Sinds september 2025 monitort de gemeente het aantal registraties van dumpingen en bijplaatsingen. Daarbij werd in januari 2026 een piek gemeten van ruim 250 meldingen. In februari zakte dat terug, maar in maart liep het aantal opnieuw op.

Juist dat beeld overheerst in veel gesprekken op straat en op social media. Inwoners delen foto’s van afvalzakken naast containers, spreken zorgen uit over rattenoverlast en noemen het dorp op sommige plekken “verloederd”. Anderen wijzen juist naar inwoners zelf en spreken over gemakzucht of asociaal gedrag.

Onder berichten in de Facebookgroep Je bent Zeewoldenaar als… lopen de reacties sterk uiteen. Waar de één spreekt van “een systeem dat voorspeld fout zou gaan”, zegt de ander juist nauwelijks nog restafval te hebben doordat beter wordt gescheiden. Ook praktische klachten keren terug: volle PMD-containers, de kleinere inwerpopening van 30 liter en de vraag of containers wel vaak genoeg geleegd worden.

Bron: ‘Bijplaatsingen waren verwacht’

Wethouder Bron zegt dat de toename van dumpingen en bijplaatsingen niet onverwacht komt. “Bij andere gemeenten zie je dit ook na invoering van een prijsprikkel,” zei hij in Zeewolde Kiest. “De verwachting is dat dit in de loop van de tijd weer normaliseert.”

Volgens de gemeente horen tijdelijke pieken bij de invoering van een nieuw systeem. Er wordt ingezet op monitoring, afvalcoaches, communicatie en waar nodig handhaving en boetes.

Toch raakt hier ook de kern van de discussie. Voor de gemeente zijn de eerste afvalcijfers positief, maar voor inwoners telt minstens zo zwaar hoe schoon de leefomgeving blijft. Een forse daling van restafval zegt voor veel inwoners weinig als er tegelijkertijd vuilnis naast containers blijft liggen.

30 liter blijft pijnpunt

Een ander terugkerend discussiepunt blijft de kleinere opening van de ondergrondse containers. Sinds de invoering van het recycle-tarief ging de opening van 60 naar 30 liter. Bron benadrukte opnieuw dat dit volgens de gemeente niet bedoeld is om extra inkomsten te genereren. “Als we een opening van 60 liter hadden gehouden, had een lediging ook ongeveer twee keer zoveel gekost,” aldus Bron.

Volgens de gemeente is de kleinere opening juist bedoeld om het tillen van zware zakken voor oudere inwoners makkelijker te maken en te voorkomen dat mensen lang met een volle afvalzak thuis blijven zitten. Toch blijft het een gevoelig onderwerp. Uit een eerder OOG-panel van Zeewolde Actueel bleek dat bijna de helft van de respondenten de opening te klein vindt, terwijl ruim een derde meer zwerfafval zegt te ervaren sinds de invoering.

Communicatie blijft kwetsbaar punt

Bron erkent dat de communicatie rond het recycle-tarief niet overal even goed is geland. Tijdens gesprekken met inwoners en afvalcoaches zag hij grote verschillen. “De ene inwoner weet precies hoe het werkt, terwijl de buurman geen idee heeft wat er verandert.”

Achteraf had volgens hem mogelijk één onderdeel beter gekund: eerder duidelijkheid geven over de tarieven. “Dat was wel een goed punt geweest.” De gemeente probeert inwoners inmiddels meer via de HVC-app te informeren. Volgens de eerste evaluatie heeft inmiddels bijna twee op de drie huishoudens iemand met de app op telefoon of tablet, al gebruikt nog niet iedereen de functies om stortingen en kosten bij te houden.

Kritiek blijft, maar Diftar groeit landelijk

Dat de discussie in Zeewolde fel wordt gevoerd, is niet uniek. Landelijk worstelen gemeenten met dezelfde vragen: leidt betalen per zak of inworp tot beter afval scheiden, of juist tot meer afvaldumpingen en frustratie?

Een recent RTL-artikel liet zien dat meerdere gemeenten kampen met afval naast containers en bijplaatsingen. Tegelijk is daarbij niet altijd duidelijk welk inzamelsysteem precies geldt. Niet iedere gemeente met afvaloverlast werkt met Diftar, terwijl sommige Diftargemeenten juist relatief weinig problemen melden. Een directe één-op-één relatie tussen Diftar en afvaloverlast is daardoor lastig te leggen.

Tegelijkertijd groeit het aantal gemeenten met een vorm van Diftar nog altijd. Waar in 2022 ongeveer 38 procent van de Nederlanders in een gemeente woonde met een gedifferentieerd afvalsysteem, is dat in 2026 opgelopen naar ongeveer 43 procent. Gemeenten gebruiken daarbij verschillende varianten: betalen per zak, per kilo, per lediging of per inworp.

Voor Bron is dat geen reden om al tevreden achterover te leunen. Juist daarom wil Zeewolde de resultaten blijven volgen: niet alleen de daling van restafval, maar ook de beleving van inwoners en de overlast in de wijken.

Wethouder wil gesprek aan

Bron roept inwoners met vragen of kritiek op om rechtstreeks contact te zoeken met de gemeente. “Geef het niet alleen op social media aan, maar kom met ons in gesprek,” zei hij in de uitzending. “Als het nodig is, kijken we samen naar oplossingen.”

Wie vragen heeft over het recycle-tarief of tegen problemen aanloopt, kan volgens Bron contact opnemen via de gemeente of rechtstreeks met hem in gesprek gaan. De volgende evaluatie volgt later dit jaar. Dan moet blijken of de forse daling van restafval structureel is én of de afvalzakken naast de containers daadwerkelijk minder worden.