De problemen rond de jeugdzorg en in het verlengde daarvan de collegecrisis van begin dit jaar hebben de aandacht getrokken van journalistiek onderzoeksplatform Follow the Money. Auteur Margot Smolenaars trekt zeer stellig een conclusie. Ze neemt het op voor de gesneuvelde bestuurders en ziet een poging van hun tegenstanders de problemen rond de betaalbaarheid van die zorg te verdoezelen.
"In Lelystad sneuvelden maar liefst twee wethouders en een directeur over de portefeuille jeugdhulp. Ongekend. Berichtgeving daarover legde de nadruk op integriteitskwesties en grensoverschrijdend gedrag," zegt ze zelf op Linkedin over haar bevindingen.
Kun je van grensoverschrijdend gedrag spreken als iemand een grens bewaakt en zegt: dit was niet de afspraak, tot hier en niet verder, betoogt ze. "En als ambtenaren op het gemeentehuis beroerd werk leveren, mag je die dan niet aanspreken daarop?"
Hoe je geld moet besparen op jeugdhulp is een ingewikkelde kwestie, aldus Smolenaars. "In de polder was Jeugd Lelystad goed op weg, in opdracht van de gemeenteraad nota bene, en op voorwaarden die de gemeenteraad had gesteld. Maar zodra er gemor of gedoe van kwam, namen emoties de overhand en deden de feiten er niet meer toe."
Haar conclusie: "Einde van het liedje was dat de mensen die de grens bewaakten, weg moesten. En dat ging op een ronduit smerige manier, met eenzijdig onderzoek dat omgeven met insinuaties openbaar werd gemaakt."
De reportage bevat niet echt nieuwe feiten, maar zet alles nog een keer op een rij. In een poging meer grip te krijgen op de jeugdzorg, richtte de gemeente een eigen bureau op dat aanvragen moest beoordelen, Jeugd Lelystad, JEL. Als organisatievorm werd gekozen voor een bv, met de gemeente als enige aandeelhouder. Het lukte de kosten terug te dringen, maar er ontstonden ook conflicten met zorgaanbieders.
Parallel daaraan raakten diverse wethouders in conflict met ambtenaren over de uitvoering van het beleid. Tegen de wethouder die verantwoordelijk was voor jeugdzorg, Annemieke Messelink-Dijkstra, en haar collega Dennis Grimbergen kwamen klachten over intimidatie op de werkvloer. Toen een motie van wantrouwen dreigde, stapten ze op. Enige tijd later werd de directeur van JEL, Tanje Boeije, ontslagen op grond van klachten over grensoverschrijdend gedrag en een onderzoek daarnaar.
Overigens had Grimbergen al eerder te maken met Follow the Money. Het platform zorgde eind vorig jaar voor opschudding met een publicatie over de verkoop aan Van der Valk van de grond voor het arbeidsmigrantencomplex dat het hotelbedrijf wil bouwen. De prijs zou onwaarschijnlijk laag zijn geweest. Grimbergen is zijn beslissing altijd blijven verdedigen. Ook hier speelde een meningsverschil met ambtenaren een rol.