Bij SPOT kunnen jongeren zichzelf zijn - en de stad cultureel laten groeien

Het was even slikken, toen de jongeren van broedplaats SPOT in november ‘25 te horen kregen dat ze niet langer welkom waren op de bovenverdieping in het ABC-complex in de Gordiaan. Na veel gesteggel, zelfs de lokale politiek moest zich ermee bemoeien, kwam er een nieuw thuishonk in cultureel centrum De Kubus. Daar staan van dinsdag tot en met vrijdag  iedere middag mensen klaar voor jongeren die hun talenten willen ontplooien. Dat kan op velerlei gebied. Voornamelijk met muziek, kunst en spoken word, maar als er bijzondere wensen zijn, dan wordt ook daarvoor naar mogelijkheden gezocht.

Jakob Stolk, hij noemt zichzelf lachend ‘participatieprogrammeur of zo’, is één van de vaste begeleiders. Hij vertelt: “We hebben een veilige omgeving gecreëerd waar jongeren van 14 tot 28 zichzelf kunnen zijn. Er wordt hier niets van ze verwacht, we laten ze gewoon zijn.”

Dynamiek

Bij SPOT zien ze jongeren als 'stadmakers', die met een beetje begeleiding bijdragen aan de culturele dynamiek binnen de stad. In een stad als Lelystad, waarin veel wordt geklaagd over dat er weinig te doen is voor jongeren, een slimme manier om juist die doelgroep zelf te betrekken bij het laten groeien van het aanbod.

Tijdens het gesprek met Jakob is ook Robin aanwezig. Hij stapte een jaar of zes geleden, “ik ben niet zo van het datums onthouden, volgens mij was het net voor corona”, voor het eerst bij SPOT binnen. “Ik verveelde me iedere dag stierlijk en mailde gewoon naar zo’n beetje alle jeugdorganisaties in Lelystad of ze iets voor me te doen hadden. Jakob was de enige die terugmailde." Ondertussen is Robin doorgegroeid tot ‘agent’, zo noemen ze bij SPOT de jongeren die genoeg ervaring hebben opgedaan om anderen te helpen. Hij produceert muziek en begeleidt jongeren die zich ook verder in die richting willen ontplooien.

Geen hulpverleners

Jacob benadrukt dat ze geen hulpverleners zijn. “Het komt natuurlijk voor dat we signaleren dat er meer speelt dan waar wij op ingericht zijn.” Maar: “Door ons uitgebreide netwerk weten we dan meestal wel de juiste personen of instanties te vinden die we kunnen bijschakelen.” Soms is het juist een voordeel dat ze bij SPOT geen hulpverlening bieden. “Voor jongeren die al veel met hulpverlening te maken hebben, is het juist heel prettig om even overal van weg te zijn. Gewoon lekker bezig zijn met wat je leuk vindt en waar je je goed bij voelt, zonder moeilijke vragen of verplichtingen vanuit onze kant.”

SPOT heeft bij de Kubus een huurcontract voor twee jaar afgesloten. Op de eerste verdieping hebben ze een gezellige kleine ruimte met daarin een bankstel en een set-up om muziek, podcasts en video's te produceren. Daarnaast heeft SPOT nog twee extra ruimtes tot de beschikking die drie middagen in de week gebruikt kunnen worden om muziek te produceren of op een andere manier creatief bezig te zijn. En tweemaal per jaar mag de grote zaal worden gebruikt woren, daarvoor lopen projecten die samen met andere organisaties opgepakt worden.

Brandweerbus

Jakob vertelt dat SPOT zich meer en meer naar buiten begeeft. “We hadden al een caravan, die we met graffity hebben omgetoverd tot een opvallende verschijning. En sinds kort hebben we ook een oude brandweerbus die lekker opvalt. Daarmee trekken we er op uit naar evenementen, bij scholen, of in de stad.”

Het is één van de manieren waarop SPOT zich laat zien aan de doelgroep. Maar ook via social media weten de Lelystadse jongeren de mensen van SPOT goed te vinden. “Steeds vaker via DM’s op onze social media kanalen. Ze laten vaak wat van zichzelf zien, en vragen of ze eens bij ons in de studio terecht kunnen.”.

Op 22 mei is de release van de derde SPOT Mix Tape, een verzameling muziek gemaakt door verschillende ‘SPOT artiesten’, die live wordt gespeeld in Poppodium Corneel.

Maatschappelijke diensttijd

SPOT verzorgt ook MDT-trajecten, MDT is Maatschappelijke Diensttijd, waarin jongeren bijvoorbeeld door een leerplichtambtenaar richting SPOT gestuurd worden om daar, in plaats van in de schoolbanken, hun leerzame uren te maken. Jakob legt uit: “Zo’n MDT-traject moet aan een heel aantal voorwaarden voldoen. We hebben een intake- en een exitgesprek en zorgen dat je binnen zes maanden zo’n tachtig uur bezig bent met het behalen van een aantal doelen. Zo moet je bezig zijn met het ontwikkelen van je eigen talent, een bijzondere ontmoeting hebben en iets doen voor de maatschappij.”

Ondanks de beperkte subsidie inkomsten weet SPOT veel te bereiken. Dat doen ze onder andere door geregeld samen te werken met andere organisaties. Corneel werd al genoemd, maar ook de Wachtverzachter, STIP, Expex, de Flevomeer Bibliotheek, Flevodrome, RUUM en de Kunstbende komen voorbij in diverse samenwerkingen.

In 2025 was SPOT betrokken bij zo’n dertig projecten en ondersteunde het meer dan 2000 deelnemers bij het ontdekken van hun talenten. En dat allemaal met alleen subsidie, want een verdienmodel is er niet. Jakob: “De gemeente heeft ons goed geholpen bij het vinden van nieuwe huisvesting, maar subsidie geven ze helaas niet. Die moeten we dus elders vinden.” Volgens de jongerenwerker heeft dat vooral te maken met het feit dat SPOT lastig in een hokje te stoppen is. “Bij de gemeente denken ze nogal in hokjes, sport, cultuur, jongeren. Wij overlappen eigenlijk al die verschillende aspecten, waardoor ze het in de politiek een beetje spannend vinden om ons te subsidiëren, want uit welk potje moet dat dan komen?”

Toekomst

Gevraagd naar zijn wensen voor de toekomst begint Jakob over de politiek. “Ik zou het mooi vinden als we een manier weten te vinden om jongeren op een goede manier bij de politiek te betrekken, en andersom. Policiti die gaan snappen wat er speelt onder jongeren, want daar schort het bij veel partijen nog wel aan”.

Een eigen locatie met iets meer ruimte staat ook nog wel op zijn wensenlijstje, al is die urgentie er veel minder nu SPOT steeds vaker de jongeren zelf opzoekt. En zo is de nare smaak die achterbleef na het gedwongen vertrek uit het ABC-gebouw.

FOTO: Jacob Stolk (rechts) en wethouder Sjaak Kruis geven het startschot voor de samenwerking tussen SPOT en De Kubus. FOTOSTUDIO WIERD