Bestuurlijke crisis verdiept zich: Omroep Flevoland verhaalt over angstcultuur bij JEL

De crisis in de jeugdzorg, en daarmee ook de crisis in het bestuur van Lelystad, verdiept zich. Gisteren liet wethouder Piet van Dijk zijn ongenoegen blijken over de tegenwerking van zijn ambtenaren die over jeugdzorg gaan, waarbij hij forse kritiek had op de baas van al die ambtenaren, gemeentesecretaris Carla Swart. Gisteren werd ook bekend dat directeur-bestuurder Tanja Boeije van Jeugd Lelystad (JEL), de instantie die voor de gemeente aanvragen binnen de jeugdzorg beoordeelt en doorverwijst naar de juiste hulp, op non-actief is gesteld en is vervangen door een interim-directeur. Vandaag komt Omroep Flevoland met de eerste uit een reeks verhalen over vermeende misstanden bij Jeugd Lelystad.

Framing

Omroep Flevoland heeft acht mensen gesproken die vertellen over wat er misgaat bij die organisatie. Uit de verhalen blijkt een cultuur van angst en intimidatie op de werkvloer en (machts)misbruik door de geschorste directeur Tanja Boeije.

Boeije deed vorige week in de gemeenteraad nog haar beklag over de beeldvorming rond Jeugd Lelystad, waarbij de politiek en de (lokale) media de organisatie moedwillig in een kwaad daglicht stellen. “Alsof alles wat er misgaat in de jeugdzorg door JEL komt. Dat is gewoon niet zo, er in sprake van framing.”

Angstcultuur

Uit de gesprekken die Omroep Flevoland heeft gevoerd, spreekt een ander beeld. Medewerkers werden geïntimideerd, onder druk gezet en uitgescholden door de directeur. "Het lijkt wel een sekte, als ik er nu op terugkijk", vertelt een oud-medewerker, die meerdere jaren voor JEL heeft gewerkt en recent is gestopt. "Als je je mond opendeed werd je kapotgemaakt, begon ze [Tanja Boeije red.] tegen je te schreeuwen of werd je weggewerkt. Er heerste een enorme angstcultuur. Ik durfde me niet ziek te melden uit angst voor wat zij erover zou zeggen op de werkvloer." De oud-medewerkers geven aan dat ze soms gedwongen werden om bepaalde taken uit te voeren.

Groot verloop

Uit onderzoek van Omroep Flevoland blijkt dat er sinds juni 2024 tenminste 22 werknemers zelf zijn weggegaan bij de organisatie of zich langdurig ziek hebben gemeld. Dat is opvallend omdat er in 2024 gemiddeld maar zo’n 28 werknemers werkten. In 2021 werkten er nog gemiddeld 38 mensen, blijkt uit de jaarrekeningen van de afgelopen jaren.

Uit alle verhalen van de oud-medewerkers blijkt dat er een cultuur is ontstaan binnen de organisatie waarbinnen niemand Boeije meer durft tegen te spreken. Dat leidde steeds meer tot grensoverschrijdende situaties. Veel oud-medewerkers schamen zich voor situaties die zijn voorgevallen en vinden het moeilijk om er over te praten.

Lees hier het volledige verhaal van Omroep Flevoland.

Andere klachten van medewerkers en oud-medewerkers in het verhaal van Omroep Flevoland:

“"Het was altijd JEL tegen de rest, we moesten vechten tegen alles wat niet JEL was. Er werd van je verwacht om met een gestrekt been gesprekken in te gaan. Het gesprek moest er altijd op uitkomen dat er geen zorg werd ingezet en dat de beschikking stopgezet zou worden.”

Medewerkers voor jeugdhulp mochten maar naar twee of drie zorgaanbieders doorverwijzen, terwijl er contracten zijn met meerdere zorgpartijen. Een reden hiervoor werd niet echt gegeven, behalve dat de kwaliteit van de zorg bij de andere organisaties niet goed zou zijn. Volgens medewerkers was de echte reden dat Boeije ruzie had met zo'n partij of dat ze negatief waren geweest over JEL.

Werknemers van JEL werd verboden om buiten werktijd contact met elkaar te hebben, dit werd bijvoorbeeld meegedeeld aan medewerkers in een gesprek met Boeije. Tijdens de vakantie van Boeije werden er camera's boven de werkplekken opgehangen. Medewerkers die tijdens ziekte uit dienst zijn gegaan, moesten een vaststellingsovereenkomst tekenen waarin stond dat ze zich niet negatief mogen uitlaten over JEL.

In sommige gevallen mochten collega's ook niet met elkaar spreken op de werkvloer. Een jeugdprofessional die kwam re-integreren na ziekte werd ingezet als schoonmaakster. Ze moest toiletten schoonmaken, stofzuigen, werkplekken afnemen en drinken halen voor andere medewerkers. Dit omdat ze vanwege haar re-integratie geen contact met cliënten zou mogen hebben.

"Tanja liet zich masseren door medewerkers. Ze wilde ook dat ik dat deed. Ik kwam haar kantoor binnen en ze deed de deur dicht, ze had een potje tijgerbalsem in haar handen. 'Aaah, kan je heel even mij masseren', zei ze. Ik kreeg het potje in mijn handen geduwd en ze trok haar shirt uit en ik dacht, wat kan ik zeggen? Toen moest ik haar nek masseren. Als ik dat nu vertel dan denk ik: Gadverdamme. En als ik eraan terugdenk dan heb ik er echt last van."

Verdieping crisis

Met dit verhaal verdiept de discussie over de jeugdzorg en de crisis op het Stadhuis zich. In januari stapten de wethouders Dennis Grimbergen en Annemieke Messelink-Dijkstra op, omdat zij niet meer het vertrouwen voelden van de gemeenteraad. Dat gebeurde nadat zij forse kritiek hadden gehad op de ambtelijke organisatie. Dat leidde tot een reactie van de ambtelijke top in een brief aan de gemeenteraad over vermeend grensoverschrijdend gedrag van de twee wethouders, waarbij leidinggevenden zouden zijn gepasseerd en onder druk zouden zijn gezet, en de wethouders ook geregeld op de stoel van de ambtenaren zouden zijn gaan zitten om besluiten er doorheen te drukken. Annemieke Messelink-Dijkstra was verantwoordelijk voor de jeugdzorg en daarmee ook direct voor de aansturing van JEL. Haar wordt verweten een erg innige band te hebben gehad met de geschorste directeur.  

Donderdagavond is er een spoeddebat over de ontstane situatie binnen de jeugdzorg en de politieke crisis in Lelystad. Dat debat is aangevraagd door de VVD, PVV, FvD en NLL. In een motie die gisteren online is gezet staat dat deze partijen eisen dat JEL weer toegang krijgt tot de systemen voor doorverwijzingen in de jeugdzorg. Wethouder Piet van Dijk, sinds het opstappen van wethouder Annemieke Messelink-Dijkstra verantwoordelijk voor de jeugdzorg, beklaagde zich er in zijn brief aan de gemeenteraad over dat die toegang zomaar was stopgezet door de gemeentesecretaris zonder hem daarover in te lichten. De partijen willen ook dat er excuses worden gemaakt aan JEL.

De gemeente meldde gisteren dat de directeur van JEL op non-actief is gesteld. “Deze maatregel is genomen in het kader van een integriteitsonderzoek. Gemeente Lelystad heeft een extern onderzoeksbureau ingehuurd naar aanleiding van meldingen die gedaan zijn. Om het onderzoek zorgvuldig te kunnen doen heeft het onderzoeksbureau ongefilterd toegang nodig tot zowel relevante documenten als medewerkers van JEL. Daarom heeft de gemeente besloten om de zittende algemeen directeur van JEL voorlopig te schorsen en tijdelijk een interim-algemeen directeur aan te stellen om daarmee de voortgang van de werkzaamheden van JEL te borgen.”

Dit verhaal is tot stand gekomen dankzij onderzoek van en in samenwerking met Omroep Flevoland.